در قانون جدید چک افراد ملزم شده اند تا چک را در سامانه صیاد ثبت کنند. در واقع تمامی چک ها در صورت صدور و انتقال می بایست در سامانه صیاد ثبت شوند. اگر چک مطابق قانون ثبت نشود برای گیرنده چک مشکلاتی ایجاد می گردد و سوالاتی مطرح می شود. در این نوشتار به بررسی مسئله چک ثبت نشده در سامانه صیاد پرداخته و مهم ترین سوالات مربوط به این موضوع را پاسخ خواهیم داد.
سوالات راجب چکی که در سامانه صیاد ثبت نشده است (چک مدنی)
چک در سامانه صیاد به ثبت نرسد تکلیف چیست؟
اگر چک در سامانه صیاد ثبت نشود یعنی بخشی از تشریفات قانونی رعایت نشده و عمل حقوقی ناقص صورت گرفته است؛ و مطابق قانون صدور چک امتیازات سند تجاری را شامل نمی شود، صرفا از جهت مدنی امکان پیگیری چک وجود دارد. و چک در اینجا یک سند مدنی محسوب می شود. که در این صورت امتیازات سند تجاری از جمله رجوع به ظهرنویسان و یا رجوع به نمایندگان صادرکننده را از دست خواهد داد.
نکته مهم: اگر طلب مدنی باشد خسارت تاخیر از تاریخ مطالبه طلب محاسبه خواهد شد و در صورتی که سند تجاری چک باشد خسارت تاخیر از تاریخ سررسید محاسبه می شود.
اگر چک در سامانه صیاد ثبت نشده باشد امکان برگشت زدن چک و گرفتن گواهی پرداخت وجود دارد؟
مطابق ماده 21 قانون جدید صدور چک، صدور هر برگه چک، مستلزم ثبت هویت دارنده، مبلغ و تاریخ مندرج در چک برای شناسه یکتای برگه چک، توسط صادرکننده می باشد. بدین معنی که باید مشخصات چک توسط صادرکننده آن، در سامانه صیاد ثبت شده و این اطلاعات، توسط گیرنده چک نیز تایید شده باشد تا مشمول مقررات این قانون گردد؛ در غیر این صورت، بانک ها، مجاز به پرداخت وجه چک صیادی صادر شده نخواهند بود. بنابراین نمی توان چک ثبت نشده را برگشت زد و گواهی عدم پرداخت دریافت کرد. تنها راه موجود برای دارنده چک اینست که به صادرکننده یا انتقال دهنده چک، مراجعه کند و از آنها بخواهد تا چک را در سامانه صیاد ثبت کنند. و بعد، خود دارنده باید برای تایید چک در سامانه صیاد اقدام نموده و درنهایت جهت برگشت زدن چک، به بانک مراجعه کند.
آیا امکان وصول مبلغ چک ثبت نشده در سامانه صیاد وجود دارد؟
بله این امکان وجود دارد. دارنده چک صرفا می تواند براساس یک سند مدنی اقدام حقوقی روی چک انجام دهد؛ که راه طولانی برای رسیدن به وجه چک را باید طی کند؛ چرا که چکی که در سامانه صیاد ثبت نشد باشد دیگر عنوان چک و سند تجاری بر آن صدق نمی کند. و از امتیازات قانون صدور چک برخوردار نمی باشد.
آیا می توان دادخواست الزام ثبت چک صیادی را مطرح کرد؟
دادگاه قرار رد دعوا صادر خواهد کرد چرا که قابلیت اجرایی ندارد.
آیا ثبت نکردن چک در سامانه صیاد توسط صادرکننده جرم است؟
با توجه به قانون صدور چک و همچنین قانون مجازات اسلامی، چنین عملی جرم انگاری نشده است. و درنتیجه ثبت نکردن چک صیادی در سامانه صیاد به هیچ عنوان عملی مجرمانه نیست.
اگر بعد از گواهی عدم پرداخت، چک منتقل شود؛ کسی که چک به وی منتقل شده (انتقال گیرنده) می تواند درخواست صدور اجرائیه کند؟
طبق قانون صدور چک کسی که اولین بار چک را به بانک برده می تواند درخواست اجرائیه کند پس شخصی که چک به وی منتقل شده (انتقال گیرنده) نمی تواند صدور اجرائیه را تقاضا کند. و چون این شخص دارنده اصلی محسوب نمی شود خسارت تاخیر تادیه از تاریخ مطالبه یا همان تاریخ دادخواست خواهد بود.
بیشتر بخوانید: روش های اقدام چک صیادی در صورت برگشت خوردن
اگر چک در سامانه صیاد ثبت نشده باشد و شخصی به عنوان ضامن آن را امضا کرده باشد تکلیف چیست؟
با توجه به اختلافی بودن موضوع؛ قانون مدنی تنها ضامن مسئول پرداخت است چرا که در قانون مدنی اصل بر نقل ذمه است. و صادر کننده چک دیگر مسئولیتی نخواهد داشت.
نکته مهم: در دادخواست باید هم نام صادرکننده چک و هم نام ضامن را نوشت.
در حالت کلی برای ضمانت در چک صیادی، مراحل زیر باید طی شود:
- صادرکننده در قسمت “بابت” باید ضمانتی بودن چک را قید کند.
- اطلاعات ضامن باید در سامانه صیاد ثبت شود.
- ضامن باید ضمانت خود را در سامانه تایید کند.
در صورت طی کردن مراحل فوق، دارنده چک میتواند برای وصول مبلغ چک به هر یک از اشخاص مسئول، صادرکننده چک و یا ضامن مراجعه کند.
ظهرنویسی چک ثبت نشده در سامانه صیاد
ظهرنویسی چک ثبت نشده در سامانه صیاد با توجه به قوانین جدید صدور چک از سال 1400 به بعد، اعتباری ندارد و مطابق قانون صدور چک لازم است اطلاعات انتقالگیرنده چک در سامانه یکپارچه بانک مرکزی به طور کامل ثبت شود. و توجه به اینکه نکته ضروری است که امکان ظهرنویسی چک به لحاظ عدم ثبت در سامانه وجود ندارد، ظهرنویسی فیزیکی مشمول مقررات قانون تجارت و قانون صدور چک نیست.
مطالبه وجه چک
چکی که در سامانه صیاد ثبت شده، به 4 روش برای وصول وجه چک می توان طرح شکایت کرد:
درخواست اجرای چک از واحد اجرای اداره ثبت، دعوای حقوقی مطالبه وجه چک، دعوای حقوقی اجرای مستقیم چک و طرح شکایت کیفری.
- طرح شکایت کیفری: با وجود سامانه صیاد دیگر امکان شکایت کیفری نیست زیرا شکایت کیفری در صورتی است که چک به روز باشد. امروزه اکثر چک ها وعده دار است که از طریق سامانه صیاد به راحتی قابل اثبات است.
- واحد اجرای اداره ثبت: تقاضای صدور اجرائیه از طریق اجرای ثبت هم دیگر کاربردی ندارد زیرا قانونگذار به جای اداره ثبت، امکان صدور اجرائیه از دادگاه را مطرح کرده که قطعا مزایای بیشتری دارد از جمله امکان دستور جلب.
- طرح دعوا حقوقی مطالبه وجه چک
- درخواست صدور اجرائیه
بنابراین امروزه دو راه اصلی برای وصول وجه چک وجود دارد: یکی طرح دعوا حقوقی مطالبه وجه چک و دیگری درخواست صدور اجرائیه. اینکه کدام یک از دو روش بهتر است باید با بررسی پرونده و با توجه به اوضاع و احوال پرونده روش مناسب را انتخاب کرد. معایب و مزایای هر دو روش در مقاله………. توضیح داده شده است.
اما مطالبه وجه از چکی که در سامانه صیاد ثبت نشده، برخلاف چک های فوق، تنها به یک روش، امکان پذیر است و آن هم دعوای حقوقی مطالبه وجه چک بوده که صرفا از صادرکننده، قابل مطالبه می باشد.
دادگاه صالح برای طرح دعوای چک کدام است؟
رای وحدت رویه 688 صدور چک را نوعی قرارداد دانسته و به این ترتیب 3 دادگاه را صالح معرفی کرده است:
- دادگاه اقامتگاه خوانده
- دادگاه محل انعقاد قرارداد (صدور چک؛ یعنی تحویل و صدور فیزیکی چک محل صدور محسوب می شود البته اگر قراردادی وجود داشته باشد که طبق آن چکی صادر شده باشد همان محل انعقاد قرارداد، محل صدور چک است)
- دادگاه محل اجرای قرارداد (محال علیه؛ یعنی همان شعبه بانک که صادرکننده در آن حساب دارد)
مراحل شکایت از چک ثبت نشده در سامانه صیاد چیست؟
دارنده چک یا در واقع همان شاکی باید به یکی از دفاتر خدمات قضایی الکترونیک، مراجعه کند تا دادخواست مطالبه وجه چک را که تنظیم کرده به مرجع صالح ارسال کند. چنانچه مبلغ چک تا 20 میلیون تومان باشد، دادخواست را به شورای حل اختلاف و در صورتی که مبلغ چک بیش از 20 میلیون تومان باشد به دادگاه حقوقی که صالح به رسیدگی است، ارسال می کند.
پس از وصول دادخواست به شورای حل اختلاف یا دادگاه حقوقی؛ به شعبه ارجاع می شود، و وقت جلسه رسیدگی تعیین شده و ابلاغ برای حضور طرفین در جلسه رسیدگی صورت می گیرد. پس از بررسی اسناد و مدارک، در صورت احراز صحت اسناد، حکم بر پرداخت وجه چک ثبت نشده در سامانه صیاد، صادر گردیده که این حکم، پس از قطعیت، قابل اجرا از طریق واحد اجرای احکام دادگاه خواهد بود.
جمع بندی
همانطور که در این نوشتار مشکلات دارنده چک ثبت نشده در سامانه صیاد را بررسی نمودیم، هرگز چک صیادی ثبت نشده دریافت نکنید. و از طریق برنامه های مختلفی از جمله آپ و 724 امکان ثبت چک وجود دارد. باتوجه به عدم آگاهی و تغییرات قانون صدور چک؛ توصیه ما این است که قبل از هرگونه انتقال یا دریافت چک، حتماً با یک وکیل دادگستری مشورت کنید تا از روند صحیح و قانونی چک آگاه شوید. موسسه حقوقی عدالت نو با مشاوره آنلاین و تلفنی و مراجعه حضوری، این امکان را فراهم میکند که دارندگان چک بتوانند پاسخ تمامی سوالات مربوط به چک برگشتی را به وسیله وکلای دادگستری موسسه حقوقی عدالت نو، دریافت کنند.
